Rasbeschrijving Friese hengsten ruinen en merries

Rasbeschrijving Friese hengsten, Ruinen en Merries

De zwarte kleur, lange volle manen en royale beenbeharing zijn de kenmerken van het Friese ras. Het vriendelijke maar ook levendige karakter, de intelligentie en leergierigheid maken het Friese paard tot een zeer aangename verschijning. Kenmerkend zijn de “kwasten“ aan de benen en de golvende haren van de staart en manen, de trotse houding en de hoge knieactie. Het Friese paard is zwart, enkele witte haren op het voorhoofd zijn toegestaan. Het hoofd is klein en edel. De oren zijn klein en lopen spits toe. De hals is sterk en de rug is kort. Het kruis is schuin. De stok maat ligt tussen de 1.55m en de 1.65m.

De moderne Fries is een veelzijdig paard, dat uitstekende diensten kan verrichten in het tuig voor de Friese sjees en onder het zadel.

Geschiedenis van het Friese paard

In de jaren ‘60 werd het Friese paard met uitsterven bedreigd. Slechts 1000 paarden stonden nog ingeschreven in de registers van het stamboek. Dankzij enkele fokkers die het ras trouw bleven, is er niet gekruist met andere paardenrassen beschikken we nu nog over een zuiver Fries paard. Door de opkomst van de samengestelde wedstrijd- en dressuursport in de jaren ’70, de toenemende welvaart en de vrije tijd waarover meer mensen beschikten, kwam het Friese paard opnieuw in beeld. De vraag werd groter. Stapje voor stapje trok de Fries vanuit de provincie de wijde wereld in. Eerst naar andere delen van Nederland, daarna ook over de landsgrenzen. Op dit moment zijn er verenigingen in: Australië, België, Denemarken, Duitsland, Engeland, Liechtenstein, Luxemburg, Noord Amerika, Oostenrijk, Zuid Afrika, zweden en Zwitserland.

In 2009 stonden er al weer 45.000 paarden ingeschreven in de registers van het stamboek (F.P.S). De vereniging telt nu ruim 10.000 leden, verspreid over de hele wereld.

Keuringsvoorwaarden

De keuringen van veulens, merries en ruinen worden gehouden op de Stamboekkeuringen, fokdagen en extra keuringen van de fokverenigingen. De keuringen aan huis zijn alleen bedoeld voor veulens en hun veulenboekmoeders. De diverse keuringsdagen worden in de “Phryso” gepubliceerd.

Voor inschrijvingen in het Friese stamboek van hengsten, merries en ruinen komen alleen paarden in aanmerking die volledig zwart zijn. Aftekeningen aan het hoofd, zoals enige witte haren, kolletje en enige grijze haren aan onder- en bovenlip zijn toegestaan. Aftekeningen aan benen zijn niet toegestaan.

De keuringen van veulens, merries en ruinen worden gehouden op de Stamboekkeuringen, fokdagen en extra keuringen van de fokvereniging.

Brandmerken

Zodra een fries in het stamboek opgenomen wordt, ster, model of preferent wordt verklaard, krijgt het dier een brandmerk op de linkerhalsvlakte. De volgende merken worden gebruikt:

F : Voor een in het stamboek ingeschreven hengst, merrie of ruin.
FS : Voor een stermerrie of een sterruin.
FSM : Voor een model merrie.
Kroon : Voor een preferente merrie of hengst.

Lineair scoren

Sinds 1993 worden alle paarden voor opname in het stamboek worden aangeboden, lineair gescoord, mits zij 3, 4 of 5 jaar oud zijn. Het formulier bestaan uit 2 delen namelijk:

A: het objectieve deel waar de jury als het ware een foto maakt van het betreffende paard .

B: het subjectieve deel waar de jury d.m.v. cijfers op 6 onderdelen aan geeft wat zij van het paard vindt.

Na de keuring krijgt iedere eigenaar van het gescoorde paard het scoringsformulier toegestuurd. De gegevens ervan worden in de computer opgeslagen en later verwerkt tot ondermeer de exterieurindex.

Exterieurindex

In 1993 is binnen het fries paarden stamboek het lineair scoren ingevoerd. Alle paarden, die worden aangeboden voor de opname worden gescoord. Vanaf 1995 ontvangt de eigenaar een kopie van het scoringsformulier. Aan de hand van deze scores wordt de exterieurindex berekend.

Allereerst moet er met klem op worden gewezen dat de index een hulpmiddel is. Ze is net zo goed (of slecht) als de gegevens waarop ze is gebaseerd. Onjuiste of onvoldoende gegevens leiden tot een onjuiste index, die dan een verkeerd beeld geeft van de hengst. Ten tweede mag de index nooit worden verabsoluteerd. Er staan fokkers veel informatiebronnen ten dienste. Het exterieur index is er maar 1 van. Een index is bovendien een schatting en niet een vaststelling van de fokwaarde van de hengst. Het begrip fokwaarde moet worden uitgelegd als: Wat is de feitelijke waarde van een hengst inde fokkerij? Die waarde wordt uitgedrukt in een cijfer (de index).

Het gebruik van de exterieur index vraagt van de fokker een grote kennis van zijn eigen merrie. Een deel van de fokkers kan hiervoor het lineaire scoringsformulier raadplegen. Door de exterieurindex van de hengsten te vergelijken met de sterke en zwakke punten van de fokmerrie, kan een hengst worden geselecteerd, die het best de zwakke punten van de fokmerrie verbetert.

Centrale keuring

Op deze jaarlijkse keuring kunnen alleen paarden worden aangemeld, die op een fokdag dan wel een Stamboekkeuring een eerste premie hebben behaald. De volgende rubrieken komen voor:

Entermerries
Twenter merries
Driejarige stermerries
Vier t/m zes jarige stermerries
Zeven jaar en oudere stermerries
Modelmerries
Ster ruinen t/m tien jaar

Verder wordt er op deze keuring een aantal rubrieken uitgeschreven voor concours bestgaand rijpaard en tuigpaard. Evenals op andere keuringen geldt ook hiervoor dat alle paarden ingeënt moeten zijn tegen influenza.

Hengsten keuring

Voor de hengsten keuring moeten worden aangegeven:

Alle 4 t/m 12 jarige in het stamboek opgenomen hengsten. Deze hengsten dienen te worden verplicht op de keuring te verschijnen.

Alle 13 t/m 15 jarige in het stamboek opgenomen hengsten. Deze hengsten dienen verplicht op de keuring te verschijnen. De 16 jarige en oudere stamboekhengsten mogen ook elders worden gekeurd.

Alle 2½ jarige en oudere veulenboek hengsten die de eigenaar wil laten keuren voor dekking en inschrijving in het stamboek.

De aangifte van bovengenoemde hengsten dient te geschieden voor nader te bepalen datum bij secretaris van de vereniging. Alle voor opname aangeboden jonge hengsten moeten voor een nader te bepalen datum zijn onderzocht en goedgekeurd op hun sperma. Tevens dienen de aangeboden hengsten röntgenlogisch te zijn onderzocht en goedgekeurd. Verder dienen de aangeboden hengsten vrij te zijn van de vosfactor.

Onderzoek derde bezichtiging

Hengsten de hengstenkeuring zijn aangewezen voor de derde bezichtiging, maar in verband met hun beweging aan de hand net niet voldoende zijn voor aanwijzing voor het centraal onderzoek komen voor dit onderzoek in aanmerken. Aan deze hengsten wordt dan in het najaar volgend op de betreffende hengstenkeuring de gelegenheid gegeven zich door middel van een zadel- en een showwagenproef aan de hengstenkeuringjury te tonen. De hengsten worden beoordeeld op de volgende onderdelen:

Exterieur, omdat dit een keuring is voor het jaar daaropvolgend;
Zadelproef (beoordeling basisgangen enz.)
Showwagenproef (beoordeling tuigpaardverrichting).

Bij een voldoende resultaat wordt de hengst aangewezen voor het centraal onderzoek dat vanaf februari daaropvolgend zal plaatsvinden.

Centraal onderzoek

De eigenaren, van de in een bepaald jaar voor het centraal onderzoek aangewezen jonge hengsten, verplichten zich hierdoor, zowel voor zichzelf als hun rechtverkrijgenden, deze hengsten in datzelfde jaar aan het onderzoek te onderwerpen. Het onderzoek duurt 70 dagen. Aan het eind van de periode wordt beslist over de stamboekinschrijvingen.

Omdat de voorwaarden voor de hengstenkeuring m.i.v. 2001 zijn gewijzigd, zijn alle voor het centraal onderzoek aangewezen hengsten akkoord bevonden op hun sperma kwaliteit, röntgenlogisch goedgekeurd en vrij van de vosfactor. De eigenaren van de jonge hengsten die aangewezen worden voor het centraal onderzoek moeten, indien dit niet al eerder is geschied, ter controle van de afstamming deze hengsten laten onderwerpen aan een DNA onderzoek. Van de hengsten die na het centraal onderzoek in het stamboek worden ingeschreven wordt door middel van een bloed monster het bloedgroepenpatroon vastgesteld. De eigenaren zijn verplicht hieraan mee te doen.

Verplichte sportdeelname

Goedgekeurde hengsten moeten met ingang van het jaar volgend op hun inschrijving in het stamboek tot en met het jaar waarin hun afstammelingen worden getoond, verplicht op vier verschillende wedstrijddagen per seizoen in minimaal één discipline van een officiële wedstrijd worden uitgebracht. De eigenaar kan kiezen uit de volgende disciplines:

Dressuur onder het zadel
Dressuur mennen
Tuigen

Eigenaren die hier niet aan voldoen, mogen de hengsten niet voor de premiekeuring aanbieden.

Afstammelingen onderzoek hengsten

Het doel van het afstammelingen onderzoek is door het beoordelen van voornamelijk volwassen paarden een oordeel te vellen over de fokresultaten van de hengst. Door gebruik te maken van exterieur indexen en de resultaten van A.B.F.P testen, komt er een eindbeoordeling tot stand waarbij sportaanleg, karakter en werklust een rol spelen. De in het Stamboek opgenomen hengst moet worden beoordeeld op zijn afstammelingen in het jaar, waarin de oudste afstammeling 3 jaar worden.

De veulens. Van de eerste jaargang veulens van een hengst wordt een veulenrapport opgesteld. De criteria die hierin een rol zal spelen zijn:

Bouw
De ontwikkelingen
De beweging

Aan het eind van het seizoen zal worden bekeken door middel van het veulenrapport, of de hengst in de fokkerij kan blijven, of dat het beter is om deze hengst in de wacht te zetten om de uit groei van deze jaargang te volgen.

De driejarige. De 3 jarige vormt de belangrijkste groep waarvan zoveel mogelijk gegevens verzameld moeten worden.

Het aantal te tonen nakomelingen. Om tot de betrouwbare gegevens te komen zijn er voor zowel het lineair scoren als voor de A.B.F.P. testen minimaal 20 afstammelingen nodig, uitgaand van 50 geregistreerde driejarige.

Dekbeperking. Bij onvoldoende aantal nakomelingen voor een afstammelingenkeuring van d eerst jaargang krijgt een hengst voor 1 jaar een dekbeperking van 75 merries.

De eindbeoordeling. De eindbeoordeling vindt plaats in november van het 5e dekseizoen wanneer er te weinig afstammelingen getest zijn in november van het dekseizoen.

Goedgekeurde dekhengsten zijn:

Aan 416
Abe 346
Abel 344
Adel 357
Ait 410
Andries 415
Anne 340
Anton 343
Arjen 417
Atse 342
Bearend 347
Beart 411
Beintse 418
Bente 412
Bonne 341
Botte 414
Brandus 345
Brend 413
Dirk 298
Doaitsen 420
Dries 421
Eibert 419
Erik 351
Fabe 348
Fêde 350
Feike 395
Feitse 293
Felle 422
Fetse 349
Folkert 353
Fridse 423
Gaije 295
Gerlof 294
Gerryt 360
Goffert 369
Gradus 356
Haitse 425
Hannes 296
Harmen 424
Heinse 354
Herman 359
Ids 300
Ielke 382

Ildert 355
Jakob 302
Jasper 366
Jelke 367
Jelle 368
Jelmer 297
Jelte 365
Jildert 299
Jillis 301
Jitse 361
Jorrit 363
Jurjen 303
Karel 370
Karst 362
Krist 358
Leffert 306
Liekele 364
Lolke 371
Ludse 305
Lukas 324
Lute 304
Maiko 373
Marten 377
Meier 307
Melle 311
Mintse 384
Monte 378
Nammen 308
Nanning 374
Nanno 372
Nikolaas 310
Nykle 309
Obe 314
Oeds 318
Olof 315
Olrik 383
Oltman 317
Onne 376
Otte 375
Ouke 313
Pike 316
Piter 312
Pyt 325

Remmelt 323
Reyert 337
Riemer 379
Rik 396
Rindert 406
Rintse 386
Ritse 322
Ruerd 319
Rypke 321
Sape 381
Sibald 380
Sierk 326
Sjaard 320
Sytse 385
Teade 392
Teeuwis 389
Tetse 394
Teunis 332
Thomas 327
Tije 401
Time 398
Tjesse 400
Tjitte 333
Tonis 393
Tonke 391
Tsjalke 397
Tsjeard 331
Tsjerk 328
Tsjibbe 388
Tsjipke 399
Tsjitse 387
Tsjomme 329
Ulbert 390
Ulke 338
Wander 352
Wibe 402
Wicher 334
Wierd 409
Wikke 404
Winand 405
Wisse 408
Wobke 403
Yk 339
Ymte 407

Bijzondere predikaten

Preferentie verklaring merries

Merries ingeschreven in het veulenboek, stamboek en hulpstamboek kunnen preferent worden verklaard op afstammelingen. Preferentschap dient te worden aangevraagd bij de secretaris.

Is het dier niet meer in leven, dan kan het preferentschap worden aangevraagd door de eigenaar van een van de nakomelingen. Het preferentschap voor merries wordt verleend, wanneer de betreffende merrie minimaal 4 kwaliteitspaarden heeft voortgebracht. Hieronder wordt verstaan:

Ster of modelmerries;
Sterruinen;
Stamboekhengsten
Hengsten die 2e bezichtiging van een door het F.P.S. bestuur erkende hengstenkeuring hebben behaald

Preferentie verklaring hengsten
Hengsten ingeschreven in het stamboek kunnen preferent worden verklaard op afstammelingen. De titel preferent geeft aan dat de betreffende hengst fokzeker fokt of heeft gefokt. Ten aanzien van het wel of niet toekennen van de titel moeten een aantal criteria gewogen worden, zowel van de hengst zelf als dat van zijn nakomelingen. Die criteria zijn:

Exterieur;
Prestatie;
Vruchtbaarheidsonderzoek;
Erfelijke gebreken;
Duurzaamheid;
Kleur;
Aftekeningen;
Hoogtemaat;
Karakter;

Wanneer kan men preferentschap aanvragen?

De oudste afstammelingen dienen 10 jaar oud te zijn, zodat:

Er voldoende aantallen zijn om sportprestaties te beoordelen.

De uitgroei/duurzaamheid te beoordelen is.

De hengst waarschijnlijk nog in actieve dekdienst is.

Één of meerdere zonen op afstammelingen zijn goedgekeurd.

Prestatie moeder

Het predikaat prestatie moeder is ingesteld om het uitkomen met de Friese paarden in de diverse takken van sport te stimuleren. Het gaat bij dit predikaat om de fokwaarde van de merrie.

Het predikaat zal alleen worden toegekend wanneer de nakomelingen van een merrie een aantal bijzondere prestaties hebben geleverd in de diverse takken van de sport. De voorwaarden zullen van behoorlijk hoog niveau moeten zijn om te verkomen dat het predikaat aan waarde verliest. Het predikaat kan worden aangevraagd voor stamboek en hulpboekmerries, waarvan ten minste 3 geregistreerde nakomelingen minimaal één van de onderstaande klasseringen heeft behaal namelijk:

Bij de NHS /KNF /NKB aangesloten sportorganisatie in de discipline: dressuur uitkomend in de klasse M2 met 2 winstpunten. Samengestelde wedstrijdsport, onder het zadel in de klasse L met 5 winstpunten, en aangespannen in de klasse Z met 1 winstpunt. Mennen dressuur in de klasse Z met 5 winstpunten.

Bij een AA-klassering bij een IBOP-proef (Instelling bruikbaarheids onderzoek paarden) of en ABFP test (aanleg en bruikbaarheids testen Friese paarden).

Eenspannen tuigpaarden verreden onder NHS reglementen, die gepromoveerd zijn naar de ere klasse en daarbij minimaal eenmaal als prijswinnaars zijn geplaatst of tuigpaarden regionaal voor concourswagen onder de reglementen van de KN welke in de open klasse uitkomen en een winsom van €750,00 hebben.

Bij de NHS geregistreerd een-, twee- of meerspan en tandems die internationaal startgerechtigd zijn.

Een prestatie bij een buitenlandse sportorganisatie of hierboven niet genoemde disciplines, welke naar oordeel van de inspectie gelijkwaardig is aan de bovengenoemde prestaties.

Aanvraag van het predikaat

Het predikaat kan alleen worden aangevraagd door de eigenaar van het betreffende paard. Deze dient de betreffende gegevens bij te voegen. Op het secretariaat zal worden onderzocht of het predikaat op grond van de gegevens kan worden verleend.t Friesch paarden stamboek

Het friesch paarden stamboek is het oudste en op één na grootste paarden stamboek in Nederland, en telt zo´n 7400 leden in binnen- en buitenland. In totaal staan ongeveer 25000 Friese paarden ingeschreven.

De Koninklijke Vereniging het Friesch paarden-Stamboek(FPS) verzorgt wereldwijd de stamboekadministratie en waakt over de belangen van het ras. Ook wordt in diverse landen nauw samengewerkt met de onder FPS-vlag opererende verenigingen. Om wereldwijd de belangen van het Friese paard te dienen is de World Friesian Horse Organisation (WFHO) opgericht. Hierin werken het FPS en de buitenlandse verenigingen samen om wereldwijd de fokkerij van het raszuivere Fries paard, volgens de regels van het FPS, te bevorderen. Belangrijk hiervoor was onder andere de erkenning door de Europese unie van het FPS als moederstamboek op 31 maart 1995. De binnenlandse en buitenlandse fokverenigingen en vele andere verenigingen werken verder elk op eigen terrein mee aan het geven van meer bekendheid aan het ras en de kwaliteitsverbetering van het bestand. Het Fries paarden centrum, dat eigendom van het FPS is, is een centrum waarin de doelstellingen van het FPS zichtbaar worden gemaakt door middel van keuringen, testen en cursussen. Voor meer informatie over het Friese paarden stamboek kun je vinden op de Internet site www.fps-studbook.com.

Het gebruik

Het Friese paard wordt met succes en vooral met enthousiasme ingezet in diverse takken van sport. Op de concours velden in de rubrieken voor de sjees, in enkel of dubbel span, maar ook in klavertje drie en tandem, of de concourswagen komen de specifieke Friese kwaliteiten in het bijzonder tot hun recht. Strijdend om de hoogste eer klimmen de zwarten erin.

Daarnaast is de Fries een fijn dressuurpaard. Zijn mooie zelfhouding, werklust en leergierige karakter maken hem zeer geschikt voor deze tak van sport. Op steeds meer landelijke wedstrijden is hij te zien.

Bij men- en marathonwedstrijden ontbreekt het Friese paard evenmin. En last but least als recreatiepaard is hij een plezierige kameraad.

Bron: Het Friesch Paarden Stamboek

Ga terug naar het verkoopaanbod van de Friesehengsten en ruinen van Stal M F Pietersma ->